တအမ္း(Ta-Ang)တို႕၏ လက္ဖက္ၿမိဳ႕ေတာ္ ''နမ့္ဆန္'' ကြၽန္ေတာ္တို႕ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့ ေရွးရိုးရာ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထံုးစံေတြထဲမွာ ကိုယ့္အိမ္ကို ဧည့္သည္လာရင္ လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းတို႕ လက္ဖက္ပဲြတို႕နဲ႕ ဧည့္ဝတ္ေက်ပြန္စြာ ဧည့္ခံတတ္တဲ့ အေလ့အက်င့္ဟာ ယေန႕အထိ ေက်းလက္ ေတာရြာကေလးေတြမွာ သာမက ၿမိဳ႕ႀကီးျပႀကီး ေတြမွာလည္း ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအျပင္ ရဟန္းခံရွင္ျပဳ အလွဴအတန္းပဲြႀကီးေတြ၊ မဂၤလာေဆာင္ေတြ၊ ဧည့္ခံပဲြႀကီးေတြမွာလည္း လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းနဲ႕ လက္ဖက္ပဲြ တို႕ကို ထည့္သြင္း ဧည့္ခံေလ့လည္း ရွိၾကပါတယ္။ ေရွးယခင္ ဖိတ္စာ ရယ္လို႕မေပၚခင္တုန္းက ကိုယ့္အိမ္မွာအလွဴအတန္းေတြလုပ္ေတာ့မယ္ ဆိုရင္ ကိုယ္ဖိတ္လိုတဲ့မိတ္ေဆြအိမ္ေတြကိုလက္ဖက္ပို႕ၿပီး အလွဴလာေရာက္ဖို႕ ဖိတ္ၾက တယ္လို႕ ေရွးလူႀကီးေတြကေျပာဖူးပါတယ္။ ဒီအျပင္အလွဴေန႕ ေရာက္ရင္ လည္း ရြာထဲကအပ်ိဳလူပ်ိဳေတြဟာ ကိုယ့္အိမ္ကလက္ဖက္ပဲြ၊ ကြမ္းအစ္နဲ႕ လက္ဖက္ရည္အခ်ိဳပဲြေတြကို အလွဴအိမ္ယူသြားၿပီး ကိုယ့္ပစၥည္းနဲ႕အလွဴလာတဲ့ ဧည့္သည္ေတြကိုဧည့္ခံေပးလ်က္ရွိၾကပါတယ္တဲ့....။ အဲဒီလို ဧည့္ခံေပးတာ ဟာလည္း အလွဴ႕ရွင္ကိုအလုပ္သက္သာေအာင္တစ္ဖက္ တစ္လမ္းကကူညီ ေပးၾကတာမို႕ တကယ္ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့ျမန္မာရိုးရာ ေက်းလက္ဓေလ့ထံုးစံ ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးျမန္မာဘုရင္ေတြလက္ထက္မွာလည္း ဘုရင္အပါးမွာ ခစားၾကရ တဲ့ လက္ဖက္ရည္ေတာ္သားမ်ားဟာ အလြန္ၾသဇာအာဏာရွိၿပီး ဘုရင္ရဲ႕ ဆုေတာ္လာဘ္ေတာ္မ်ား မၾကာခဏခ်ီးျမႇင့္ခံရတယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ ဒီအျပင္ ေရွးခတ္က မဂၤလာကိစၥအတြက္ မိန္းကေလးကိုသြားေရာက္ေတာင္းရမ္း ရတဲ့အခါ လက္ဖက္ပဲြဆိုတာပါရပါတယ္။ လက္ဖက္ပဲြမပါရင္ မိန္းကေလး ရွင္ဘက္က လက္မခံဘူးလို႕လည္းသိရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးလက္ဖက္ဟာ ဘယ္ေလာက္ထိအေရးပါသလဲဆိုရင္ ရိုးရာနတ္ေတြ ပူေဇာ္ပသၾကတဲ့ အုန္းပဲြ၊ ငွက္ေပ်ာပဲြမွာေတာင္ လက္ဖက္ကိုမပါမေနထည့္သြင္းေနၾကတာဟာ ဒီကေန႕ ထိတိုင္ေအာင္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႕ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အိမ္တိုင္းလိုလိုမွာ လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းကို 'ေရ' အစားအၿမဲေသာက္သံုးၾကၿပီး လက္ဖက္ပြဲ ကိုလည္း 'သားေရစာ'အျဖစ္ ႏွစ္ႏွစ္ၿခိဳက္ၿခိဳက္ထားရွိစားသံုးၾကတာ ျဖစ္ပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြက ''အသီးတြင္သရက္၊ အသားတြင္ ဝက္၊ အရြက္တြင္လက္ဖက္''ရယ္လို႕တင္စားေခၚေဝၚၾကတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လက္ဖက္စတင္စိုက္ပ်ိဳးမႈသမိုင္းဟာ ရွမ္းျပည္ နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ ေတာင္ပိုင္းေဒသ၊ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕က စတင္စိုက္ပ်ိဳးခဲ့တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ပုဂံျပည့္ရွင္ အေလာင္းစည္သူမင္းတရားႀကီး ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းကို တိုင္းခမ္းလွည့္လည္စဥ္မွာ မာယာယုကြၽန္းက နတ္မ်ားဆက္သလိုက္တဲ့ လက္ဖက္မ်ိဳးေစ့ကို ေတာင္မရြာသူႀကီး တအမ္း(ပေလာင္)လူမ်ိဳး 'တာငြန္' ဆိုတဲ့သူကို ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီရြာသူႀကီး'တာငြန္'ဆိုသူက လြယ္ဆိုင္ ေတာင္မွာ စတင္စိုက္ပ်ိဳးခဲ့ရာက လက္ဖက္ပင္စိုက္ပ်ိဳးမႈ ျဖစ္ထြန္းက်ယ္ျပန္႔ လာတာ ျဖစ္တယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ 'လက္ဖက္'လို႕ အမည္တြင္ရျခင္းကလည္း အေလာင္းစည္သူမင္းကေပးတဲ့မ်ိဳးေစ့ ကို တအမ္း(ပေလာင္)သူႀကီး 'တာငြန္' ဆိုသူက လက္တစ္ဖက္နဲ႔ခံယူတဲ့အတြက္ 'လက္တစ္ဖက္ပင္'လို႔ အစတုန္းက ေခၚတြင္ခဲ့ၿပီး ကာလေရြ႕ေလ်ာရာမွ 'လက္ဖက္ပင္'ျဖစ္လာတယ္လို႔ ေဒသခံ ရြာသားမ်ားက အယူရွိၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္းလြယ္ဆိုင္ ေတာင္ဘုရားမွာ အေလာင္းစည္သူမင္းႀကီးက လက္ဖက္မ်ိဳးေစ့ေပးေနပံုနဲ႕ ရြာသူၾကီးတာငြန္က လက္ခံေနပံု႐ုပ္ထုေတြကိုထုလုပ္ထားပါတယ္။ ''လက္ဖက္ေကာင္းစားခ်င္ရင္ ပေလာင္ေတာင္တက္ေႏွးရမယ္။သမက္ ေကာင္းလိုခ်င္ရင္ အေလွာင္အလက္ကို ေရြးရမယ္''လို႕ ေရွးစာဆိုရွိခဲ့ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ လက္ဖက္ပင္ဟာ ေတာင္စြယ္ေတာင္တန္းေဒသ မွာသာထြက္ ရွိတာမို႕ ေတာင္ေပၚကို ေျဖးေျဖးခ်င္းတက္ၿပီး တစ္ညြန္႔စီတစ္ညြန္႔စီေသခ်ာစနစ္ တက်ခူးကာမွ အရသာရွိတဲ့ အညြန္႕အဖူးေလးေတြကို ရတယ္လို႕ ဆိုလိုခ်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္...။ လက္ဖက္ပင္စိုက္ပ်ိဳးမႈဟာ ေတာင္ေပၚသားမ်ားရဲ႕ မိရိုးဖလာ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႕ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အႏွစ္သက္ဆံုးလက္ဖက္ကို ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ ေတာင္ပိုင္းေဒသ၊ ေက်ာက္မဲခရိုင္နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္က အမ်ားဆံုးရရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္ ဟာ အလြန္ျမင့္မားတဲ့ေတာင္တန္းႀကီးေတြ၊ အလြန္နက္႐ိႈင္းတဲ့ ခ်ိဳင့္ဝွမ္းႀကီးေတြ နဲ႕တည္ရွိၿပီး ေျမျပန္႔လြင္ျပင္မရွိသေလာက္ေအာင္နည္းပါးလွပါတယ္။ အျမင့္ ေပ (၂၅ဝဝ)ကေန အျမင့္ေပ(၇ဝဝဝ)အတြင္းမွာရွိတဲ့ ေတာင္ကုန္းေတာင္တန္း ေတြ ေပါမ်ားထူထပ္ၿပီး နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕ပင္လ်င္ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ (၅၃၃၂)ေပအျမင့္မွာတည္ရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ ရာသီဥတုအေနနဲ႕ကေတာ့ ႏွစ္စဥ္ဧၿပီလလယ္ေလာက္ကေန ႏိုဝင္ဘာလကုန္ေလာက္အထိ မိုးရြာသြန္း ေလ့ရွိၿပီး ပွ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္ဟာ (၇ဝ)လက္မေလာက္ရွိတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕ဟာ မႏၲေလးကေန(၁၈၄)မိုင္ကြာေဝးၿပီး လာ႐ိႈးကေန (၇၂)မိုင္ေဝးပါတယ္။ ၿမိဳ႕ခ်င္းဆက္လမ္းေတြကေတာ့ သီေပါ-နမ့္ဆန္လမ္းက (၄၉)မိုင္၊ နမ့္ဆန္-နမၼတူက (၅ဝ)မိုင္နဲ႕ နမ့္ဆန္-ေက်ာက္မဲက (၇၆)မိုင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဒသခံေတြဟာ သီေပါ-နမ့္ဆန္လမ္းကို အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳၾကတာမို႔ သီေပါကေန နမ့္ဆန္ကိုသြားတာအဆင္ေျပဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ နမ့္္ဆန္ၿမဳိ႕နယ္ဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႕ တိုင္းရင္းသား 'ပေလာင္'ေတြ အမ်ား ဆံုးေနထုိင္တဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ျခားတိုင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႕ ရွမ္း၊ လီဆူး၊ ဗမာ၊ ကခ်င္နဲ႕ကိုးကန္႕တို႕ေနထုိင္ၾကၿပီး အမ်ားစုကဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္ၾကသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္း (၇ဝ)ေက်ာ္ရွိၿပီး ဘုရားေစတီေပါင္း(၅ဝ)ဆူေလာက္ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါ တယ္။ ထင္ရွားတဲ့တန္ခိုးႀကီး ဘုရားေတြကေတာ့ သကၠရာဇ္(၄၆၈)ခုႏွစ္မွာ အေလာင္းစည္သူမင္းတည္ခဲ့တဲ့ေတာင္မေက်းရြာအုပ္စုက 'လြယ္ဆိုင္ဘုရားႀကီး' နဲ့သကၠရာဇ္(၁၁၄၃)မွာအမ်ားျပည္သူတည္ခဲ့တဲ့ မန္ခိုက္ရပ္ကြက္က 'မဟာ ျမတ္မုနိဘုရားႀကီး'တိ႔ုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ 'ပေလာင္'ေတြဟာ မြန္ဂိုကုန္းျပင္ျမင့္ကဆင္းသက္လာၾကတဲ့ 'မြန္ခမာ'အုပ္စုဝင္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ 'တအမ္း'ဆိုတဲ့ စကားရဲ႕အဓိပၸါယ္က ေတာ့ 'မတ္ေစာက္တဲ့ေတာင္ေပၚမွာေနတဲ့လူမိ်ဳး'လို႕ အဓိပၸါယ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ရွမ္းဘာသာလိုေတာ့ 'ကြန္းလြယ္'လို႕ေခၚၾကပါတယ္။ ကြန္းက 'လူ'လို႕ အဓိပၸါယ္ ရၿပီးလြယ္ကေတာ့ 'ေတာင္'လို႕အဓိပၸါယ္ရတာမို႕ 'ေတာင္ေပၚမွာ ေနတဲ့လူမ်ိဳး' လို႕ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။တရုတ္ဘာသာလိုေတာ့ 'ပုံလံု'လို႕ေခၚၿပီး 'ပံု'က 'လူ'၊ 'လံု' က 'နဂါး' ျဖစ္တာမို႕ 'နဂါးလူမ်ိဳး'လို႕ ေခၚတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာေတြက အဲဒီတရုတ္ ဘာသာစကား'ပံုလံု'လို႕ေခၚရာမွ ကာလေရြ႕လ်ားၿပီး'ပေလာင္'လို႕ ေျပာင္းလဲသက္ဆင္းလာတာျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီေနာက္ပိုင္းမွာ ရွမ္းျပည္ နယ္ေတာင္ပိုင္းက လူမ်ိဳးေတြကို 'ေငြပေလာင္'လို႕ေခၚၿပီး အဲဒီရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ နမ့္ဆန္နယ္ကလူမ်ိဳးေတြကို 'ေရႊပေလာင္'လို႕ ေခၚၾကျပန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပေလာင္တုိင္းရင္းသားအားလံုးကေတာ့ ေရႊပေလာင္၊ ေငြပေလာင္ရယ္လို႕ မခဲြျခားေတာ့ပဲ 'တအမ္း' (Ta-Ang) လို႕ပဲ သတ္မွတ္လိုက္တာမို႔ ေနာင္ကို 'ပေလာင္'အစား'တအမ္း'လို႔ပဲသံုးႏႈန္းၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဖက္ပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္းဟာ မ်ိဳးေစ့က်ဲၿပီး ပ်ိဳးေထာင္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ နမ့္ဆန္နယ္မွာေတာ့ ေျမႀကီးကိုေပါက္ၿပီးက်င္းထဲကို လက္ဖက္ေစ့ထည့္၍ ေျမဖံုးကာစိုက္ပ်ိဳးရတာျဖစ္ပါတယ္။ ပ်ိဳးပင္ေလးေတြထြက္လာတဲ့အခါ ဆီးႏွင္း ဒဏ္ကိုခံႏိုင္ဖို႕ အကာအကြယ္တစ္ခုခုနဲ႕ဖံုးအုပ္ထားရပါတယ္။ ပ်ိဳးပင္ေလးေတြ ထြက္လာတဲ့အခါ စိုက္ပ်ိဳးထားတဲ့အပင္ပတ္လည္ကို ေပါင္းျမက္ေတြမရွိေစဖို႔ လည္းရွင္းလင္းထားရပါတယ္။ ဒီအျပင္ လက္ဖက္ပင္ေတြအၾကား ေျမဖြေပးဖို႕ အေရးႀကီးတဲ့အတြက္ တစ္ႏွစ္ကိုတစ္ႀကိမ္၊ ႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ တူးဆြေပးရပါ တယ္။ သံုးႏွစ္ေလာက္ၾကာတဲ့အခါ ပ်ိဳးပင္ကိုေရြ႕ေျပာင္းစိုက္ၿပီးႏွစ္ႏွစ္၊ သံုးႏွစ္ ေလာက္နဲ႕ ရြက္ႏုေတြကိုစၿပီးခူးႏုိင္တာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဖက္ခူးတဲ့ အခ်ိန္က ေတာ့ တေပါင္း၊ တန္ခူး (March, April) လေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ခူးတဲ့ အရြက္ေတြဟာ ရြက္ႏုခ်ိန္ျဖစ္တဲ့အတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ၿပီး 'ေရႊဖီမိုးလြတ္' လို႕ ေခၚၾကပါတယ္။ သႀကၤန္မိုးတစ္ႀကိမ္ႏွစ္ႀကိမ္ရြာၿပီးတဲ့အခါ မိုးေရေၾကာင့္ ရြက္ႏုေတြသန္လာၿပီး အရြက္ေတြႀကီးလာပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ခူးတဲ့ လက္ဖက္ ကို လက္ဖက္စို၊ လက္ဖက္ေျခာက္ျပဳလုပ္ရင္ အေရာင္အဆင္းလွပမႈအားနည္း တတ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ေႏြရာသီမွာခူးတဲ့အရြက္ကို ေႏြရြက္ဒါမွမဟုတ္ 'ေရႊဖီ' လက္ဖက္၊ မိုးရာသီမွာ ခူးတဲ့အရြက္ကို မိုးရြက္၊ ဒါမွမဟုတ္ 'ေရႊဖီလား' လက္ဖက္၊ မိုးလယ္ရာသီမွာ ခူးတဲ့အရြက္ကို 'ခါးကန္'လက္ဖက္၊ မိုးေႏွာင္း ရာသီမွာခူးတဲ့အရြက္ကို 'ႏွင္းသက္'လက္ဖက္လို႕ေခၚၾကပါတယ္။ ခူးတဲ့လက္ဖက္ရြက္ႏုေတြကို ေပါင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ျပဳတ္၍ျဖစ္ေစ၊ နယ္ၿပီးေနပူလွန္းရပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေလွာ္ၿပီးအညိဳးခံကာနယ္၍ ေနပူလွန္းၾကပါတယ္။ ေပါင္းၿပီးမွ လွန္းတဲ့လက္ဖက္ဟာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ၿပီး၊ ျပဳတ္ျခင္း၊ ေလွာ္ျခင္းနဲ႕လွန္းတဲ့လက္ဖက္ဟာ အရသာအနည္းငယ္ေပါ့ တယ္ လို႕ဆိုပါတယ္။ လက္ဖက္အခ်ိဳေျခာက္လုပ္ငန္းကေတာ့ အရင္တုန္းက ရြက္စိမ္းလက္ဖက္ေတြကို အမႈန္႕ျဖစ္သြားဖို႕ေျခနင္းစံုနဲ႕ေထာင္းၾကတာ ျဖစ္ေပမဲ့ ဒီကေန႕ေခတ္မွာေတာ့ ႀကိတ္စက္ေတြ၊ ျဖတ္စက္ေတြနဲ႕ အမႈန္႕ႀကိတ္ၿပီး အေျခာက္ခံစက္နဲ႕ အေျခာက္ေလွာ္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဖက္စိုလုပ္တာ ကေတာ့ ခူးၿပီးတဲ့လက္ဖက္ရြက္ႏုေတြကို ေပါင္းအိုးနဲ႕ေပါင္းၿပီးႏြမ္းအိ လာတဲ့ အခါက်မွ လက္နဲ႔နယ္ရပါတယ္။ ဒီလို လက္နဲ႕အရည္ထြက္သြားေအာင္ ညႇစ္ထုတ္ႏိုင္မွ အဖန္ဓါတ္၊ အခါးဓါတ္ေတြကုန္သြားတာျဖစ္ၿပီး ပုပ္ထဲ၊ ျခင္းထဲမွာ ေလအံုေအာင္သိပ္ထားရပါတယ္။ အဲဒီလို သိပ္ထားတဲ့အခ်ိန္မွာလည္း က်န္ေသးတဲ့လက္ဖက္အရည္ေတြကုန္စင္သြားေအာင္ အလြန္ေလးလံတဲ့ ေက်ာက္တံုးေတြနဲ႕ ဖိထားရတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ နမ့္ဆန္ေတာင္ပိုင္းေဒသ တစ္ခုလံုးဟာ လက္ဖက္ကို အမ်ားဆံုးစိုက္ပ်ိဳးၾကတာျဖစ္ၿပီး အဲဒီ ေဒသ မွာရွိတဲ့ ကြမ္ဟယ္၊ ဇယန္း၊ ေတာင္မ၊ ဟူမိုင္းလက္ဖက္မ်ားကေတာ့ နာမည္ႀကီးလက္ဖက္မ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ပေလာင္တိုင္းရင္းသားေတြဟာဘီစီ(၁ဝဝ)၊ သာသနာေတာ္ႏွစ္(၄၅ဝ) ေလာက္မွာ မြန္ဂုိကုန္းျပင္ျမင့္ကေန ျမန္မာႏိုင္ငံထဲကို လမ္းေၾကာင္း သံုးေၾကာင္းနဲ႕ ဝင္ေရာက္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သေရေခတၱရာျပည္ႀကီး ပ်က္သုန္းခါနီးအခ်ိန္ေလာက္ကျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို လမ္းေၾကာင္း သံုးေၾကာင္းခဲြၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းကို ဝင္ေရာက္လာရာမွာ အေရွ႕ဘက္လမ္းေၾကာင္းက ဝင္လာတဲ့သူေတြဟာ သံလြင္ျမစ္ကေန မဲေခါင္ ျမစ္၊ အဲဒီကမွ ယိုးဒယားနယ္ကိုေရာက္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယ လမ္းေၾကာင္းကေတာ့ ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္းကေန ဗန္းေမာ္၊ အဲဒီကမွ အေရွ႕ဘက္ တရုတ္ျမန္မာ နယ္စပ္အတိုင္း နမ့္ခမ္းကိုေရာက္တဲ့အခါ ေရႊလီ ျမစ္နားက 'က်ယ္လန္' (စယ္လန္)မွာ အေျခစိုက္ၾကပါတယ္။ ရွမ္းလို 'စယ္' ကိုအရပ္၊ 'လန္'ကိုတစ္သန္းလို႕ေခၚတာမို႕ 'လူဦးေရတစ္သန္းေနတဲ့ေနရာ'လို႕ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီကမွတဆင့္ ဒုဌဝတီျမစ္၊ ျမစ္ငယ္၊ နမ့္တူျမစ္ေၾကာင္းအတုိင္း ဆင္းလာၾကၿပီး 'ေရႊစကားၿမိဳ႕'လို႕ အဓိပၸါယ္ရတဲ့ 'ဝိန္းတြန္စံ' အဲဒီကမွ ဒီကေန႕ ကြၽန္ေတာ္တို႕သိထားတဲ့ 'နမ့္ဆန္'ၿမိဳ႕ကို စတင္တည္ေထာင္တာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း ဝင္လာတဲ့အဖဲြ႕ေတြထဲက အခ်ိဳ႕အခ်ိဳ႕ဟာ ကိုယ့္အုပ္စု၊ ကိုယ့္အႀကီးအကဲနဲ႕ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္ ရပ္ရြာတည္ေထာင္ၿပီး ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာေနခဲ့ၾက သလို အခ်ိဳ႕အဖဲြ႕ေတြကလည္း မဲေခါင္ျမစ္ဝွမ္း၊ ဇင္းမယ္နယ္မွာ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာအေျခစိုက္ခဲ့ၾကတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ပုဂံေခတ္အစေလာက္မွာေတာ့ ဇင္းမယ္ဘက္ကေန ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း ကိုျဖတ္ၿပီး ျပန္တက္လာ ၾကရာမွာ အခ်ိဳ႕ကလည္း ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္းမွာ က်န္ရစ္ခဲ့ျပန္ပါတယ္။ အဲဒီအဖဲြ႕ေတြကို 'ေတာင္မ' လူမ်ိဳး (ကြန္ဂြၽန္း)လို႔ ေခၚပါတယ္။ 'ကြန္'ဆိုတာ လူမ်ိဳးျဖစ္ၿပီး 'ဂြၽန္း' ဆိုတာက 'ယြန္း'ကို ဆိုလိုတာမို႕ ယြန္းျပည္က လာတဲ့လူမ်ိဳးလို႔ေခၚတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတိုင္းရင္းသားေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရာမွာ မ်ိဳးႏြယ္စု အႀကီးအကဲေတြက သာလ်င္ အစဥ္အဆက္ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ စံနစ္ကိုက်င့္သံုးတာမို႕အႀကီးအကဲ ေစာ္ဘြားႀကီးေတြရယ္လို႕ျဖစ္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕ ေတာင္ပိုင္ (Taung Peng) ကို (၁၈၆၇)ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ (၂၇)ရက္ေန႕မွာ ေစာ္ဘြားႀကီး စဝ္ခြန္မိန္းက စတင္တည္ေထာင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေစာ္ဘြား (၇)ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေစာ္ဘြားႀကီးကေတာ့ ေတာင္ပိုင္းနယ္ေစာ္ဘြားႀကီး 'စဝ္ခြန္ပန္းစိန္'ျဖစ္ၿပီး (၁၉၅၉)ခုႏွစ္မွာ ႏိုင္ငံတြင္းမွာရွိတဲ့ေစာ္ဘြားႀကီးမ်ား အားလံုး အာဏာစြန္႔ရာမွာ အာဏာစြန္႕ခဲ့သူျဖစ္ၿပီးသူေနထိုင္ခဲ့တဲ့ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕ ေပၚက 'ေဟာ္နန္း'ကိုလည္း အမ်ားျပည္သူအသံုးျပဳဖို႕အတြက္ 'ၿမိဳ႕နယ္ေဆးရံု' အျဖစ္ သူ႕မိသားစုက လွဴဒါန္းခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ေစာ္ဘြားႀကီး 'စဝ္ခြန္ပန္းစိန္' ဟာ (၁၉၄၇)ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ (၁၂)ရက္ေန႔မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာနဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ျဖစ္ေျမာက္ေရး အတြက္ တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညြတ္ေရး ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကိုခ်ဳပ္ဆိုရာမွာ ေတာင္တန္းသားမ်ားရဲ႕ေခါင္းေဆာင္နဲ႕ ရွမ္းျပည္နယ္ေစာ္ဘြားမ်ား ေကာင္စီ ဥကၠဌအျဖစ္ ပါဝင္လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သူျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္ကခ်ီးျမႇင့္တဲ့ 'မဟာသေရစည္သူ'ဘဲြ႕ကိုရရွိခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ပေလာင္တိုင္းရင္းသားေတြဟာျမန္မာႏိုင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း၊ရွမ္းျပည္နယ္ အတြင္း ေနရာေဒသအႏွံ႕အျပားမွာ ေနထုိင္လ်က္ရွိၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႕ ဟာ ေရေျမေတာေတာင္သဘာဝရာသီဥတုအရေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ပတ္ဝန္း က်င္ အျခားေသာတိုင္းရင္းသားမ်ားနဲ႕ သဟဇာတ ျဖစ္ေစေရးအတြက္လည္း ေကာင္း၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးအခက္အခဲနဲ႕ လူေနမႈအဆင့္အတန္း၊ အေတြး အေခၚကဲြျပားျခားနားလာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ လည္းေကာင္း၊ စီးပြားေရး အသက္ ေမြးဝမ္းမႈကိုလိုက္၍လည္းေကာင္း၊ ဝတ္စားဆင္ယင္မႈမွာ အနည္းငယ္စီ ကဲြျပား ျခားနားလာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ေစာ္ဘြားႀကီးေဟာ္နန္းစိုက္ရာ နမ့္ဆန္တစ္ဝိုက္ မွာေနထိုင္တဲ့တအမ္းေတြကို ဆမ္လံု (Sarm-Lone)၊ ပေလာင္၊ ေရႊလီျမစ္ဝွမ္း နဲ႕တရုတ္ႏိုင္ငံ၊ ယူနန္ျပည္နယ္ဘက္မွာ ေနထိုင္တဲ့ ပေလာင္ေတြကို ႐ူမိုင္း(Ru- Mai) ၊ ပေလာင္၊ လာ႐ိႈး၊ တန္႕ယန္း၊ ကေလာ၊ ေအာင္ပန္း၊ မိုင္းကိုင္၊ လဲခ်ားဘက္မွာေနထုိင္တဲ့ ပေလာင္ေတြကို ႐ူက်င္(Ru-kying) ပေလာင္၊ မန္တံု၊ မိုးမိတ္၊ မိုးကုတ္ဘက္မွာေနၾကတဲ့ ပေလာင္ေတြကို ႐ူခါ(Ru-Kher) ပေလာင္၊ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေရွာ္လဲတိုက္နယ္ထဲက ပေလာင္ေတြကိုထဲရိုင္း (Hteo-Rai) ပေလာင္၊ ကြတ္ခိုင္၊ နမၼတူနဲ႕ သံလြင္အေရွ႕ျခမ္း ပေလာင္ေတြကို မံုက်ီ (Moang-Kyi) ပေလာင္၊ မန္တံု၊ က်ယ္ေကာင္ဘက္က ပေလာင္ေတြကို ႐ူဂြမ္း (Ru-Gwang)ပေလာင္၊ မန္ေနာက္၊ ကြမ္ဟယ္၊ ဟိုေခ်ာင္းေဒသဘက္က ပေလာင္ေတြကို ကြမ္ဟုိင္း (Kwan-Hai) ပေလာင္၊ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္ေတာင္မ၊ ေတာင္မဲ၊ မန္ကန္၊ လြယ္ဆိုင္ဘက္က ပေလာင္ေတြကို ေတာင္မ(Taung- Ma) ပေလာင္၊ ပန္နင္း၊ ဟူးေနာင္၊ ဟူးေကာ့ဘက္ကပေလာင္ေတြကို ပန္နင္း (Parng-Nimm) ပေလာင္၊ နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕နယ္၊ မန္ဖ၊ ၿမိဳ႕သစ္၊ ေက်ာက္မဲဘက္က ပေလာင္ေတြကို ငြန္ေရာက္ (Ngun-Rot) ပေလာင္၊ ခြန္ေဟာက္ရြာဘက္က ပေလာင္ေတြကို ခြန္ေဟာ့ (Hkun-Hawt) ပေလာင္ စသျဖင့္ ပေလာင္ (ပေလာင္) (၁၃)မ်ိဳးခန္႕ရွိတယ္လို႕ဆိုၾကပါတယ္။ ပေလာင္တိုင္းရင္းသားမ်ားဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ေဒသအႏွံ႔အျပားမွာ ျပန္႕က်ဲေနထိုင္ၾကေပမဲ့ အမ်ားစုကေတာ့ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ နမ့္ဆန္ ေတာင္ပိုင္ေဒသ၊ ကြတ္ခိုင္၊ မူဆယ္၊ နမ့္ဆန္ေဒသနဲ႕ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း၊ ကေလာေဒသတစ္ဝိုက္တို႕မွာ တစ္စုတစ္စည္းတည္း ေပါင္းစုေနထိုင္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ားစုဟာ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားျဖစ္ေပမဲ့လည္း တျခားတိုင္းရင္း သားလူမ်ိဳးေတြလို မိရိုးဖလာနတ္ကိုးကြယ္မႈေတြကေတာ့ အခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ က်န္ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ျမစ္၊ ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္၊ ေတာ၊ ေတာင္၊ ေရေျမ သဘာဝေတြအေပၚမွာ မွီခိုအားထားၿပီး အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ျပဳေနရသူမ်ား ျဖစ္တဲ့အတြက္လည္း ရြာေစာင့္နတ္၊ ေတာေစာင့္နတ္ေတြကို သက္ဝင္ယံုၾကည္ ၾကတဲ့ ရိုးသားလွတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ တအမ္း တိုင္းရင္းသားေတြဟာ 'ေန'ကို သူတို႕ရဲ႕ အသက္သခင္ ေက်းဇူးရွင္အျဖစ္ ယံုၾကည္ကိုးကြယ္ၾကသူမ်ားျဖစ္ပါတယ္...။ ေနမရွိတဲ့ ညအခါဟာ အလြန္ခ်မ္း ေအးတဲ့ ရာသီဥတုဒဏ္ခံရတယ္။ သားရဲတိရစၧာန္ရန္ကိုလည္းေၾကာက္ရတယ္။ ခရီးသြားလာလို႕လည္းမရဘူး၊ လုပ္ငန္းခြင္လည္းမဝင္ႏုိင္ဘူး၊ ေနထြက္လာရင္ ေတာ့ ဘာကိုမွေၾကာက္စရာ မလို၊ အလိုရွိတဲ့ခရီး၊ အလိုရွိတဲ့လုပ္ငန္းကိုရဲရဲဝံ့ဝံ့ လုပ္ႏိုင္ၿပီး ဘယ္သားရဲ တိရစၧာန္ကိုမွ ေၾကာက္စရာမလိုဘူး...။ ဒါေၾကာင့္'ေနနတ္သား'ဟာ သူတို႕ရဲ႕ ေက်းဇူးရွင္ဖခင္လို႕သတ္မွတ္ၾကတယ္။ ဒီအျပင္ တရုတ္ရိုးရာအယူအဆတစ္ခုျဖစ္တဲ့ 'နတ္နဂါးႏွစ္'ဟာ ရာသီဥတုမွန္ကန္ တဲ့အတြက္ သူတို႕ရဲ႕ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းအတြက္ ေရေကာင္းေကာင္းရရွိတယ္။ ေရလံုလံုေလာက္ေလာက္ ရရွိတဲ့ႏွစ္ဟာ သူတို႕ရဲ႕စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္း အဆင္ ေျပၿပီး လူအားလံုးစိတ္ေပ်ာ္ရႊင္ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ 'နတ္နဂါး'ကို ႏွစ္တိုင္း လိုလားၾကၿပီး 'နတ္နဂါး' ဆုေတာင္းပဲြမ်ားကို ႏွစ္စဥ္ျပဳလုပ္ၾကတာျဖစ္တယ္။ နဂါးကို သူတို႕ရဲ႕ေက်းဇူးရွင္မိခင္ႀကီးလိုသတ္မွတ္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တအမ္း(ပေလာင္)ေတြဟာ ဖခင္'ေနနတ္သား'နဲ႕ မိခင္ 'နတ္နဂါး'တို႕ကို ေက်းဇူးရွင္မ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး သူတို႕ တအမ္း (ပေလာင္) တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ အထိမ္းအမွတ္သေကၤတအျဖစ္ 'ေနနဲ႕နဂါး'ကို သံုးႏႈန္း ၾကတာျဖစ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ေနရာလပ္မက်န္ လက္ဖက္ပင္မ်ားကို စိုက္ပ်ိဳးထားရွိတဲ့ ေတာင္တန္းေတာင္ျမင့္ေပၚက နမ့္ဆန္ၿမိဳ႕ေလးဟာ အလြန္ရိုးသားျဖဴစင္ၿပီး သမၼာအာဇီဝလုပ္ငန္းနဲ႕ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳေနတဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ညီရင္း အစ္ကို တိုင္းရင္းသားတအမ္းေတြရဲ႕ အဓိကက်တဲ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ေလး ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေျမျပန္႕သား ကြၽန္ေတာ္တို႕ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြ တစ္ေခါက္တစ္ခါ ေတာ့ အေရာက္သြားၿပီးေလ့လာေစခ်င္ပါေသးတယ္လို႕ တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။
၀န္ခံခ်က္။ ။ လ်ွပ္တျပက္ဂ်ာနယ္မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။
http://snapshot-news.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7618:2011-02-14-17-17-17&catid=510:vol3-no23&Itemid=118
